De 13e editie van de Europese Nomadische hedendaagse kunstbiënnale heeft dit jaar, na een uitstel van ruim twee maanden, onder bijzondere COVID-omstandigheden voor de eerste keer plaats in Frankrijk, in de regio Bouches du Rhône met enkele evenementen oostwaarts in de Provence.
Voor de eerste keer sinds de oprichting van deze Nederlandse non-profit organisatie is aan het hoofdprogramma van hedendaagse visuele kunsten een tweedelig, vooral locaal geörienteerd programma gekoppeld “Les Parallèles du Sud”, dat speciaal aandacht besteed aan het rijkgeschakeerde culturele erfgoed van de regio. Marseille verdient zeker die aandacht.
« Marseille’s kracht ligt in de ontmoeting tussen verschillende culturen netwerken en bevolkingsgroepen, van het Sub-Saharaans Afrika en noord-Afrika via de Europese Griekse en Romaanse cultuur tot Noord- en Zuid-Amerika en nog verder. Marseille biedt een mozaiek van al die invloeden », stelt oprichtster en directrice kunsthistorica Hedwig Fijen. Voor degenen die sinds jaar en dag in de regio woonachtig zijn is dit een bekend gegeven. Met spanning kijken we daarom uit hoe de diverse programma’s en exposities op dit complexe vraagstuk van de multi-culturele samenleving zullen ingaan. Een opening naar andere culturen werd reeds geboden tijdens Marseille Europese Hoofdstad 2013. Sindsdien levert het Franse nationale museum MUCEM in Marseille een gevarieerde programmering die culturele verbanden rondom de Middellandse Zee probeert te verhelderen. Hoewel Manifesta13 als platform mikt op een gespecialiseerd auditorium om een dialoog aan te gaan tussen kunst en maatschappij zal dat dit jaar waarschijnlijk zeer relatief zijn door de huidige alerte situatie, veroorzaakt door het zich sterk verspreidende coronavirus in deze zuidelijke regio. De hedendaagse culturele manifestaties zullen ons hiervan ongetwijfeld een duidelijke afspiegeling vertonen.
De lijst van internationale deelnemers is aanzienlijk, behelst buiten kunstenaars uit verschillende continenten enkele historische prominenten, zoals Antonin Artaud, Georges Bataille, André Breton, Marcel Duchamps, Germaine Krull en Arthur Rimbaud.
Onderwerpen als ‘La Maison’, ‘Le Port’, ‘Le Parc’, ‘L’Ecole’, ‘L’Hospice’ en ‘Le Refuge’ nodigen uit tot nadere bezinning op de toekomst.
De creatieve sector heeft internationaal enorm te leiden door allerlei restricties in verband met het coronavirus. Vele festivals zijn afgelast, musea worden geconfronteerd met een sterk afgenomen aantal bezoekers. Vooralsnog wisten organisaties en culturele instellingen aan de sinds langere tijd geplande evenementen de nodige energie te verlenen. Cultuur blijft essentieel voor ons welzijn, dat is te meer sterk gebleken tijdens de periode van ‘confinement’ in Frankrijk en elders in de wereld. Het hoofd te bieden aan allerlei negatieve invloeden vraagt om een sterke creatieve wilskracht. Hoewel social media tijdelijk een alternatief zijn gaan bieden in de overdracht, blijft de voorkeur nog altijd uitgaan naar een reeële confrontatie, een uitwisseling die een positieve bijdrage kan leveren aan de sociale context. Met veel respect wachten we daarom af wat ons geboden gaat worden in de Regio Sud de komende maanden door alle betrokkenen bij Manifesta13, een internationaal project dat beoogt een breed publiek (van jong tot oud) een opening te bieden naar de toekomst, dat vooral mogelijk is geworden door de ondersteuning van de plaatselijke, regionale en landelijke overheid en diverse filantropische instellingen in Frankrijk.
Speciaal vanwege de bilaterale dialoog tussen Frankrijk en Nederland (met name Marseille en Rotterdam) is het door Institut français des Pays-Bas geïnitieerde project in samenwerking met het MUCEM, Maritiem Museum Rotterdam, Aix-Marseille Universiteit, Erasmus Universiteit Rotterdam en Dutch Design Foundation, de Créathon Blue Links interessant.Na een eerste virtuele presentatie georganiseerd in Marseille worden de projecten van een twintigtal studenten en jonge professionals, afkomstig uit beide landen, in october aanstaande gepresenteerd in het Maritiem Museum te Rotterdam en vervolgens komen de winnaars naar Eindhoven tijdens de Dutch Design Week. De rol van de havens en het water is een essentieel element, gezocht wordt naar een inspirerende overbrugging en een versteviging van de banden tussen beide grote Europese havensteden op langere termijn, zowel op cultureel als op wetenschappelijk gebied. Vele goede beloften en uitdagingen voor een interessante toekomst, we kijken er naar uit !
BUREAU TOTEMA | Monique D.J.M. Teunissen 